Er is geen wet die een exact quotum van ATSEM per klas in de kleuterschool vastlegt, maar de aanwezigheid van ten minste één agent per school blijft een wettelijke verplichting voor elke gemeente. Toch varieert de verdeling van ATSEM sterk van de ene gemeente naar de andere, afhankelijk van de middelen die de burgemeester toekent, het aantal leerlingen en de lokale prioriteiten.
In de praktijk komen de institutionele verwachtingen en de concrete behoeften op de grond niet altijd overeen. De taken die aan de ATSEM worden toegewezen, gaan vaak verder dan alleen ondersteuning, wat vragen oproept over de werkdruk, de veiligheid van de kinderen en het goed functioneren van de instellingen.
Verder lezen : Alles wat je moet weten over het salaris van thuiszorgmedewerkers bij ADMR in 2024
De essentiële rol van ATSEM in de kleuterschool: taken en dagelijkse werkzaamheden ten dienste van de kinderen
In de kleuterscholen beperkt de ATSEM zich niet tot het bieden van logistieke ondersteuning. Als rechterhand van de leraar is ze dagelijks betrokken bij het leven van de klas. Activiteiten voorbereiden, kinderen begeleiden, zorgen voor hygiëne of comfort: haar werkterrein strekt zich veel verder uit dan alleen ondersteuning. Haar taak omvat begeleiding, waakzaamheid en aanpassing, elke dag opnieuw.
Bij schooluitstapjes, bijvoorbeeld, speelt de ATSEM een belangrijke rol: ze zorgt voor de veiligheid van de groep, anticipeert op onvoorziene omstandigheden en stelt de kleintjes gerust. Ze begeleidt ook de kinderen tijdens belangrijke overgangen, helpt bij maaltijden of het aankleden, terwijl ze hun autonomie aanmoedigt. Haar inzet draagt bij aan het creëren van een vertrouwensklimaat, essentieel voor een goede verloop van de dag in de kleuterschool.
Ook interessant : Alles wat je moet weten over de berekening van de werkloosheidsuitkering voor een deeltijdse baan
De verplichtingen voor een ATSEM in de kleuterschool beperken zich dus niet tot een fysieke aanwezigheid. Respect voor de regels, constante samenwerking met de leraar, dagelijkse omgang met onvoorziene omstandigheden: deze functie vereist veelzijdigheid op elk moment. De manier waarop de taken zijn verdeeld, varieert per school, maar één ding blijft hetzelfde: de beschikbaarheid en de zorgzaamheid voor de kinderen blijven centraal.
Binnen de klas is de ATSEM geen decorstuk. Ze fungeert als een referentie voor de kinderen, als schakel tussen gezinnen en het onderwijsteam, en bevordert het succes van de schoolopvang. Het vertrouwen dat ze opbouwt met de leraar maakt het mogelijk om de organisatie aan te passen en elke leerling een omgeving te bieden die zowel geruststellend als dynamisch is.
Wat zijn de wettelijke verplichtingen met betrekking tot de aanwezigheid van ATSEM in kleuterscholen?
De aanwezigheid van een ATSEM in de kleuterschool voldoet aan een vereiste van de lokale openbare dienst, vastgelegd in specifieke teksten. De onderwijswet schrijft voor dat elke kleuterklas moet beschikken over de diensten van een gemeentelijke agent die de functie van ATSEM uitoefent. Artikel R412-127-2 van de onderwijswet stelt een duidelijke regel voor alle openbare kleuterscholen.
De verdeling van de ATSEM, die onder de verantwoordelijkheid van de schooldirecteur valt, hangt echter af van de lokale overheid. De gemeenten, die deze agenten in dienst hebben, organiseren hun toewijzing rekening houdend met hun budget en de grootte van de scholen. Er is geen wettelijk vastgestelde ratio voor begeleiding, maar de circulaire nr. 2014-088 van 9 juli 2014 benadrukt de noodzaak om de aantallen af te stemmen op de lokale realiteiten, het aantal kinderen en de specifieke behoeften van de klassen.
Hier zijn de principes die de functie van ATSEM omkaderen:
- Gekwalificeerde gemeentelijke agent: de ATSEM maakt deel uit van de territoriale openbare dienst, met de status van openbare agent.
- Samenwerking met het onderwijsteam: ze werkt onder de autoriteit van de directeur en in directe verbinding met de leraar.
- Verplichting tot dienstverlening: elke kleuterklas beschikt over ten minste één ATSEM, soms met een gezamenlijke inzet afhankelijk van de grootte van de school.
De actie van de ATSEM stopt niet bij de muren van de klas. Afhankelijk van de interne organisatie kan ze worden gevraagd om in verschillende ruimtes van de school te werken, altijd om de opvang, hygiëne en veiligheid van de kinderen te ondersteunen. De regelgeving laat ruimte voor aanpassing door elke gemeente, maar het doel blijft duidelijk: elke klas moet kunnen rekenen op professionele ondersteuning in het dagelijks leven.
Waarom de verdeling en het aantal ATSEM belangrijke kwesties zijn voor de kwaliteit van de schoolopvang
Het aantal en de verdeling van ATSEM in de kleuterklassen roept zeer concrete vraagstukken op voor het leven op school. Een aangepaste bezetting maakt een zorgvuldige begeleiding mogelijk, van de ochtendopvang tot de pedagogische activiteiten, zonder de middagslaap te vergeten. Waar de aanwezigheid van een professionele volwassene het verschil maakt, winnen de kinderen aan autonomie en vertrouwen, en verrijkt de relatie met het onderwijsteam.
Een stevige begeleiding is niet alleen een cijfer op papier. De behoeften variëren afhankelijk van de grootte van de school, de diversiteit van de leerlingen en de aard van de activiteiten. Uitstapjes, workshops, belangrijke momenten: dat zijn allemaal momenten waarop de beschikbaarheid van een ATSEM het verschil maakt. Als de verantwoordelijkheid voor de aanwezigheid van ATSEM bij de gemeente ligt, roept de werkelijkheid op de grond vaak vragen op over de capaciteit om voldoende agenten toe te wijzen om een zowel veilige als stimulerende sfeer te garanderen.
Concreet beantwoordt de verdeling van ATSEM aan verschillende sleutel situaties:
- Collectieve activiteiten: motorische spellen, workshops, zwemlessen vereisen professionele waakzaamheid en begeleiding om zowel de veiligheid als de ontwikkeling van elk kind te waarborgen.
- Coördinatie met de leraar: in nauwe samenwerking met het onderwijsteam maakt de ATSEM een zorgvuldige aanpak mogelijk die is afgestemd op de behoeften van de kleuterklassen.
De circulaire spreekt de mogelijkheid aan om gekwalificeerde professionals of goedgekeurde vrijwilligers in te schakelen, onder toezicht van het ministerie van Onderwijs. Toch kan alleen een doordachte organisatie die is aangepast aan elk schoolproject garanderen dat er elke dag kwaliteitsvolle opvang is, in overeenstemming met de taken die aan elke ATSEM zijn toegewezen. Wanneer de verdeling het ritme van de school volgt, laat de begeleiding geen enkele leerling achter.